Smaken verschillen

In dit artikel vind je antwoorden op de vragen waarom honden en andere dieren in de smerigste dingen rollen en poep eten. Waarom mensen dat niet zo vies moeten vinden en waarom je opa beter op het dak kan leggen.

Haute cuisine

Help mijn hond eet poep! Ieuw! Lazar, de kleinste hier in huis, is een echte snaaier. Zijn geringe lengte stelt hem in staat dingen te spotten die ik van mijn perspectief niet kan zien. Nog voordat ik ‘nee’ of wat dan ook kan zeggen, heeft hij zijn kostje alweer gehad. Meestal lopen we daarom maar midden op de weg en niet op de stoep. Veel honden zijn als Lazzie, en eten van alles wat ze tegenkomen op straat of in de natuur. Maar voordat we onze honden gaan veroordelen voor hum smerige smaak. Laten we eerst een wereldreis maken en onze eigen cuisines onder de loep leggen.

Neem nou Urumiit. Wat? Urumiit! Dit is een heuze delicatesse in Groenland. Urumiit zijn de uitwerpselen van de Alpensneeuwhoen, een soort kip maar in plaats van ‘tok’ zegt hij ‘tøk’. Deze drollen worden alleen in de winter verzameld want in de zomer plakt het zo aan je vingers. Vervolgens wordt het gekookt in ranzige zeehondenolie met stukjes zeehondenvlees. Vroeger werd het zeehondenvlees voorgekauwd door de man des huizes voordat het in de kookpot werd gespuugd. Lekker!

Ik zou niet snel Urumiit eten, maar ik denk dat de honden hier het lekker zouden vinden. Of dat ook geldt voor het Japanse Shirako, dat betwijfel ik. Dit zijn de zaadcellen van onder andere de kogelvis. Shirako betekent “witte kinderen”, hoe toepasselijk, en de witte klodders zijn enigszins zoet van smaak. Wat te denken van Balut, de bevruchte eendeneieren die ze op de Filipijnen eten. Daarin, zit een gedeeltelijk ontwikkelde embryo. Het ei, met nog levende embryo, wordt gekookt en vervolgens met zout uit de schaal gegeten.

Shirako, witte kinderen
Balut

In Europa gaat het er echter niet smakelijker aan toe. Casu Marzu is daar een voorbeeld. Casu Marzu is een Italiaanse schapenkaas met maden. De bovenkant van het schapenkaasblok wordt verwijderd zodat vliegen hun eieren er in kunnen leggen. De larven van deze kaasvliegen graven zich in de kaas en verteren de vetten. Het gistingsproces dat daar op volgt, zorgt ervoor dat de kaas bijna volledig ontbindt, tot er een zachte, vloeibare textuur ontwikkelt. Varen we de Atlantische Oceaan over komen we in Canada terecht. Op het menu staat “Jellied Moose Nose”, ofwel een gelei van de neus van het eland. Tot slot, als pièce de résistance, zwijnenanus! In Namibië doodt men een wrattenzwijn (dat is Poemba van Timon) trekt de anus er uit, knijpt er in als een tandpastatube om de meeste ontlasting te verwijderen en roostert het geheel op een vuurtje! Bon Appetit.

Jellied Moose Nose

Poep

Maar waarom eten honden nou poep? Het antwoord dat ik door de jaren heen het meeste heb gehoord, is dat deze honden een te kort van één of ander zouden hebben in hun dieet. Daar hoeft echter helemaal geen sprake van te zijn. Coprofagie (zoals het eten van ontlasting heet) komt bij vele diersoorten voor. Jura weet in het bos altijd reeënpoep te vinden en zelden ben ik haar voor. Volgens dierenarts Ian Billinghurst is dit een natuurlijk onderdeel van de levensstijl van de hond. Billinghurst vermoedt in het boek ”Give Your Dog a Bone” dat de extra bacteriën in poep, braaksel en rottend vlees helpen het immuunsysteem van de hond te versterken. Een soort probiotica dus.

Konijnen en hazen eten poep om een heel andere reden. Peter Wohlleben legt het uit in zijn boek ”The Inner Life of Animals”. Deze herbivoren hebben speciale bacteriën in hun blinde darm die gras en dergelijke verteren. Deze worden dan via de dunne darm opgenomen. Helaas komt de dunne darm vóór de blinde darm en kunnen de stoffen dus alleen worden opgenomen in de herkansing. Gelukkig voor hen hoeft het daarna niet nog een keer te worden gegeten.

Mahru’s eigen geurlijn!

Rottend vlees

Gieren eten alles, maar vooral rottend vlees en botten. Een overreden haas die al een week of twee ligt te ontbinden? Heerlijk! Bang om ziek te worden hoeven ze niet. Want het maagzuur van de gier is zo zuur dat zelfs bepaalde metalen er in oplossen. Van bacteriën en virussen blijft dan ook niets over. Vandaar dat de eetgewoonten van de gier van groot belang zijn voor de gezondheid van vele andere dieren, en die van ons. Cholera, antrax, rabiës zijn voor gieren geen probleem maar meer een extra topping. Aanhangers van het Zoroastrisme erkennen het belang van gieren en begraven hun doden niet, maar leggen ze op de daken van hun huis. Ze geloven dat het begraven van lijken de grond bevuild. Met de kennis van nu is het dus inderdaad schoner om opa op het dak te leggen als hij er straks niet meer is.

Lachen … brullen

Een verhaal is niet compleet zonder sappige anekdotes. En aangezien je al tot hier bent gekomen, ga ik er van uit dat je maag sterk genoeg is om verder te lezen. Op een vroege ochtend liep ik met Jura door het bos. Opeens ging haar neus omhoog en even later had ze een pas aangereden ree gevonden. Hartstikke dood, maar nog wel vers. Met geen mogelijkheid kreeg ik haar ervan weg. Zelfs nadat ik haar aanlijnde, lukte het niet. Ze ging gewoon op haar zij liggen, wetend dat het voor mij geen optie is om haar nou kilometers lang als een ongewillige slee achter me aan te trekken. Een ree op die wijze meenemen ook niet. Ik zag geen andere oplossing, en hoewel ik zelf geen vlees eet, stond ik daar op de vroege morgen, in een greppel een poot van een ree af te trekken. Dat valt nog helemaal niet mee, en ik herinnerde dat ik achterover de greppel in kukelde toen de poot loskwam. Jura liep echter trots als een pauw met een reeënpoot door het dorp.

Eau de carcasse

We willen niet alleen lekker eten, we willen ook lekker ruiken. Niet alleen mensen maar ook dieren houden van specifieke geuren en gebruiken deze net als wij, om allerlei boodschappen te over te brengen. Peter Wohlleben beschrijft het gedrag van zijn geit Vito. Die besproeit zich zoals vele andere geitensoorten met eigen urine en wordt daarmee woest aantrekkelijk voor de twee dames die bij hem wonen. De geur van geitenurine gaat in zijn kleren zitten in zelfs in het haar van zijn vrouw.

Ik betwijfel of naar urine ruikende mannen net zo populair zijn als Vito. Wat wij lekker vinden ruiken is net als onze eetgewoontes cultuurgebonden. Napoleon Bonaparte bijvoorbeeld, wist het wel toen hij het volgende aan zijn geliefde Josephine schreef: “Morgenavond keer ik terug naar Parijs, was je niet!”. Vroeger was de term ‘dirty mind’ misschien wat letterlijker opgevat.

Wat we lekker en vies vinden ruiken is aangeleerd en niet aangeboren. Culturele verschillen zijn enorm. In een artikel op de NOS was bijvoorbeeld te lezen dat mensen in bepaalde Afrikaanse stammen het opwindend vinden als ze zich insmeren met rauwe ui. En in Azië vinden ze de geur van de vrucht doerian niet stinken, wij vinden het letterlijk een lijkenlucht.

In het bos soppen is gezond

Honden willen ook lekker ruiken

Honden rollen in poep (vossenpoep is favoriet hier) dierenlijken en allerlei andere onfrisse zaken. De meest genoemde reden is dat dit een overblijfsel is van het gedrag van wolven. Op deze wijze zouden prooien de wolf minder snel ruiken. Dat klinkt hartstikke logisch, maar het klopt niet. Het klopt wel dat wolven in allerlei vieze geuren rollen, niet heel anders dan onze honden. De reden is alleen niet om minder snel geroken te worden door prooidieren.

Om dit te onderzoeken bestudeerden biologen het rolgedrag van verschillende groepen wolven in Canada. Ze verstrekten de wolven diverse geuren. Ze kwamen tot de conclusie dat van alle geuren de wolven het minst geïnteresseerd waren om te rollen in geuren van hun prooien. In plaats daarvan waren kunstmatige geuren zoals parfum en motorolie favoriet, op de voet gevolgd door de geuren van roofdieren zoals de beer en de poema. Zou het waar zijn dat wolven geuren als camouflage gebruiken, lijkt het me nou geen slimme strategie om naar een poema of een beer te ruiken. Opvallend genoeg rollen de honden hier graag in vossenpoep (roofdier) en is reeënpoep meer een lekkernij.

Wetenschappers en experts zijn er niet over uit waarom wolven en andere wolfachtigen zoals vossen, coyotes en honden nou wél in bepaalde dingen rollen. Een veelgenoemde reden is om de rest van de roedel aan te geven waar ze geweest zijn en waar mogelijk nog een lekker hapje is te vinden. Dit vind ik een plausibele verklaring. Wanneer ik namelijk zelf met Mahru van een lange wandeling terugkom, wordt ze door de andere honden helemaal afgesnuffeld. Een ander genoemde reden is dat ze dit doen om juist nog gevaarlijker te ruiken. Wanneer je als schattig klein vosje naar een woeste beer ruikt dan blijven andere dieren wel op afstand. Je moet er dan wel voor zorgen dat je alleen wordt geroken en niet gezien wordt natuurlijk. En tot slot, weer een genoemde reden is dat ze het gewoon lekker vinden. Zoals gezegd, smaken verschillen. Hier in huis ben je in ieder geval het populairst wanneer je het smerigst ruikt.

Samen rollen is beter

Natte hondengeur

Een poos terug las ik over een onderzoek van een fabrikant van luchtverfrissers. De conclusie was dat de geur van natte honden als het smerigst werd ervaren door mensen. Luchtverfrissers hebben overigens een bijzondere geschiedenis, ze kwamen namelijk op tijdens de Zwarte Dood.

Veel mensen dachten deze enorme stank verantwoordelijk was voor de overdracht van de ziekte. Daarom gingen zij allerlei bloemen en kruiden in huis branden om de geur te verdrijven. Daar bleef het niet bij, de allerarmsten verbrandden ook oude schoenen of hielden geiten (de eerder genoemde urineliefhebbers) in huis, alles om de geur van dood buiten te houden.

Overigens is de Zwarte Dood nooit volledig uitgeroeid. We weten inmiddels wel dat een bacterie (Yersinia pestis) en niet de geur verantwoordelijk is voor het overbrengen van de pest. Deze kennis heeft geleid tot gruwelijke vormen van biologische oorlogsvoering. Dan Carlin vertelt in “The End is Always Near” hoe Japan tijdens de Tweede Wereldoorlog nog vlooien infecteerde met de pest en daarmee een aantal dorpen in China bombardeerde. Duizenden stierven een gruwelijke dood.

Nog even over bacteriën

Bacteriën kunnen dus gebruikt worden als wapen want je kunt er hartstikke dood van gaan. De reden waarom de meeste mensen hun honden niet in dingen laten rollen is omdat ze bang zijn voor bacteriën. Ik heb ongetwijfeld de angst voor bacteriën niet weggenomen met m’n relaas over de pest. Maar vóór je de antibacteriële zeep uit de kast haalt en je volledig insmeert: een mens bestaat uit ongeveer 39 triljoen (dat is een 1 met 18 nullen) bacteriële cellen en 30 triljoen menselijke cellen. Ieder mens is eigenlijk meer bacterie dan mens, hetzelfde geldt voor honden, konijnen etc.

Uit onderzoek blijkt dat honden en hun eigenaren in de loop van de tijd veel van dezelfde darmbacteriën delen. Bovendien hebben diverse onderzoeken aangetoond dat honden het immuunsysteem bij kinderen verbeteren. Het risico op immuunziekten, zoals astma en allergieën, wordt verkleind. Omdat wij mensen zo obsessief zijn met een schone, bacterievrije omgeving, zijn we juist slecht voorbereid om een aanval van bacteriën te weerstaan. Een hond in huis is dus goed voor je weerstand.

Omdat ons eigen immuunsysteem te zwak is geworden, startte Dr. Charles Raison een onderzoek waarbij het speeksel van honden wordt gebruikt om het weer sterker te maken. “We zijn niet echt individuen maar meer een soort van gemeenschappen met bacteriën,” vertelt Raison. “Deze bacteriën kunnen een krachtige invloed hebben op hersenen en ons immuunsysteem”. Het onderzoek is nog niet afgerond maar die lekkere lebber van je hond nadat hij iets smerigs heeft gevonden is lang zo slecht nog niet.

Een smakelijk slot

Twee jaar geleden hadden machines in het bos achter mijn huis wat bomen verwijderd en grond verplaats. Voor Jura betekent dit dat er nieuw gebied was te ontdekken. Op een gegeven moment zie ik Jura als een bezetene graven en weglopen met een homp vlees. Bah, alweer een dode ree. Dan komen er wat vragen in me op. Waarom zou een ree onder de grond liggen? En waarom heeft deze ree een halsband om? Waarom liggen er speeltjes bij deze ree begraven? Nee, nee, nee, terwijl het langzaam tot me doordrong dat het niet om een ree ging maar om een dode hond sprintte ik richting Jura. Het kostte me alle moeite om haar te overtuigen en het stuk vlees los te laten. Waarom mag ze wel een dode ree eten en waarom niet een dode hond? Dat is toch een kwestie van cultuur denk ik. Mijn cultuur, en niet de hare, want ze was het er echt niet mee eens.

Artikelen

Scent rubbing in wolves (Canis lupus): the effect of novelty

Waarom willen we onszelf eigenlijk ruiken? | NOS

New Study to Investigate Whether Dog Saliva Can Help With Allergies – ABC News

New Study to Investigate Whether Dog Saliva Can Help With Allergies — Raison Research Lab

Boeken

The Inner Life of Animals: Love, Grief, and Compassion: Surprising Observations of a Hidden World by Peter Wohlleben

The End Is Always Near: Apocalyptic Moments, from the Bronze Age Collapse to Nuclear Near Misses by Dan Carlin

Give Your Dog a Bone: The Practical Commonsense Way to Feed Dogs for a Long Healthy Life by Ian Billinghurst

The Smell of Fresh Rain: The Unexpected Pleasures of our most Elusive Sense by Barney Shaw