Slapende honden…

𝗦𝗟𝗔𝗔𝗣

Ik ben een slaapkop! Het ministerie van Volksgezondheid raadt een slaapduur tussen 7 en 9 uur aan, maar ik probeer minimaal 10 uur maar liever een uur of 11 te snurken. Te veel volgens het ministerie, maar nog altijd een uur minder dan LeBron James en Roger Federer. Zo blijkt maar weer dat richtlijnen van beperkt nut zijn als het gaat om individuele gevallen. Wanneer je veel energie verbruikt op een dag, moet je gewoon meer slapen, ongeacht richtlijnen. Trouwens, mensen die meer slapen leven langer en functioneren beter. Dat geldt voor ons en dat geldt voor onze honden.
Honden slapen gemiddeld meer dan mensen. Puppies slapen gerust 20 uur terwijl een volwassen hond ergens tussen de 12-14 uur slaapt. Hoeveel een hond daadwerkelijk slaapt en hoeveel slaap een hond nodig heeft, hangt net als bij mensen af van een hele reeks aan factoren. Leeftijd, formaat, gezondheid, stress en hoeveel een hond op een dag doet, om er een paar te noemen.

𝗦𝗟𝗔𝗔𝗣-𝗣𝗔𝗧𝗥𝗢𝗡𝗘𝗡

Behalve dat honden meer slapen dan mensen, hebben ze ook een ander slaappatroon. De meeste mensen slapen monofasisch. Dat wil zeggen: ze slapen één keer per dag. Honden slapen polyfasisch; ze slapen meerdere keren per dag. Zelf slaap ik overdag ook een uur samen met de honden. Lazar kruipt dan onder zijn tweepersoonsdeken, ik wurm me er ook onder en Jura ligt bovenop de dekens. Mahru slaapt meestal op haar eigen bedje. Samen slapen geeft ook een betere band zeggen ze. Al kunnen de honden en ik dat niet zeggen omdat we liggen te tukken.
Jager-verzamelaar-culturen zoals de Gabra in Kenia en de San in de Kalahari-woestijn slapen ook nog steeds op deze manier. In Europa heb je natuurlijk de Spanjaarden die gewoon de winkels dichtgooien en gaan slapen. Wel zo verstandig, want het is aangetoond dat bijvoorbeeld mannen die deze manier van slaap aanhouden vier keer zoveel kans hebben om 90 jaar of ouder te worden dan mannen die monofasisch slapen.

𝗛𝗘𝗧 𝗕𝗘𝗟𝗔𝗡𝗚 𝗩𝗔𝗡 𝗥𝗘𝗠-𝗦𝗟𝗔𝗔𝗣

Een ander belangrijk verschil is dat honden veel sneller in de zogenaamde REM-slaap terecht komen. Voor mensen duurt dat 90 minuten, maar voor honden slechts 10 minuutjes. REM staat voor Rapid Eye Movement. De ogen van je hond bewegen dan schokkerig onder hun oogleden. De hersenactiviteit tijdens de REM-slaap is bijna gelijk aan de hersenactiviteit tijdens het wakker zijn. Dromen vinden bijna uitsluitend plaats tijdens de REM-slaap, en daarom zijn de delen van de hersenen die verband houden met de zintuigen actief. Niet heel anders dus dan wanneer honden wakker zijn en moeten reageren op dingen die ze zien, horen of ruiken.
Maar er is een heel erg belangrijk verschil in de hersenen tussen wakker zijn en de REM-slaap; het niveau van het hormoon Noradrenaline (in Engelstalig onderzoek meestal Norepinephrine genoemd) is veel lager. Sterker nog, het is amper aanwezig tijdens REM-slaap. Noradrenaline is verantwoordelijk voor opwinding en het vecht-vluchtgedrag van dieren. Waarschijnlijk zullen we gillend wakker worden bij iedere enge droom wanneer het hormoon in dezelfde mate aanwezig zou zijn. Was het daarentegen niet aanwezig wanneer we wakker zijn dan zouden we niet reageren op gevaar.

𝗡𝗥𝗘𝗠-𝗦𝗟𝗔𝗔𝗣

Naast REM-slaap hebben alle zoogdieren (en vogels) ook een andere vorm van slaap: NREM-slaap. Het is eigenlijk te kort door de bocht om te zeggen dat NREM-slaap vooral tot doel heeft het lichaam te laten herstellen, want het is bijvoorbeeld ook belangrijk voor het geheugen, maar tijdens NREM-slaap vindt wel het belangrijkste onderhoud aan het lichaam plaats.

𝗦𝗟𝗔𝗔𝗣 𝗘𝗡 𝗦𝗧𝗥𝗘𝗦𝗦

Recent onderzoek toont aan dat muizen die aan stress werden blootgesteld vaker en langer in staat van REM-slaap verblijven. Dit versterkt het idee dat deze periode van slaap van groot belang is voor het verwerken van stress. Tegelijkertijd verstoort stress het patroon van REM-slaap en het gebrek aan REM-slaap is op zichzelf al een vorm van stress. Problemen met REM-slaap leidt tot een hele waslijst aan problemen en kan zelfs de dood tot gevolg hebben.
Honden zijn gelukkig over het algemeen zeer flexibele slapers. Zeker in onze drukke wereld van vandaag is dat een eigenschap dat dus letterlijk van levensbelang is. Toch doen we er goed aan om onze honden zo goed mogelijk te laten slapen. Een rustige omgeving en een goed bed zijn voor honden net zo belangrijk als voor ons. Zelf lig ik al om 20:00 in m’n nest. Dat betekent dat de honden vanaf die tijd tot 06:00 absolute rust hebben. Overdag slaap ik dus een uur met ze, en wanneer ik thuis aan het werk ben dan heb ik meestal een koptelefoon op, terwijl er in het huis rustige muziek speelt.
Te veel stress zorgt niet alleen voor minder slaap maar verslechterd ook de kwaliteit van REM-slaap. Een (over)vermoeide hond is dus helemaal geen tevreden hond. Hoeveel je met een hond per dag kunt doen hangt natuurlijk af van de hond, maar ook van de dag. Wij zijn per slot van rekening ook niet altijd even fit en weerbaar. Aan de andere kant zorgt een tekort aan activiteiten ook weer voor slechte slaap. Dat betekent niet dat het vinden van precies de juiste hoeveelheid dagelijkse activiteit hogere wiskunde is. Honden geven vaak zelf wel aan dat het genoeg of te veel is geweest. Daarnaast heb je als baas natuurlijk de taak om die signalen te herkennen en desnoods zelf een grens te trekken.

𝗦𝗟𝗔𝗣𝗘𝗡𝗗𝗘 𝗛𝗢𝗡𝗗𝗘𝗡

Honden slapen meer dan de helft van hun leven en wij slapen ook een aanzienlijk deel. Toch weten we helemaal niet zoveel over de functie van slaap en wat er allemaal in het lichaam gebeurt. Tot de jaren 50 was de opvatting dat slaap vooral iets passiefs is. Recent onderzoek toont juist aan dat sommige delen van de hersenen juist meer actief zijn tijdens slaap. Ik weet niet welke inzichten de hypermoderne neurologische meetapparatuur zullen opleveren. Wat ik wel weet is dat de honden en ik een stuk beter functioneren als we goed slapen en dat niets beter is dan ons middagdutje.