Afscheid nemen

Nadat Jura serieuze knieklachten kreeg drong het tot me door dat ze niet onverwoestbaar is. Er komt een dag dat ik zonder haar verder moet. Maar wanneer is het genoeg en hoe maak ik een goede beslissing? …

samen wandelen
Tijdens onze eerste lange wandeling liepen we zo ver dat we letterlijk niet meer verder konden

Afscheid nemen.

Begin 2016 kreeg Jura last van haar knie. Dit was niet een klein pijntje, er was echt iets mis. Een paar weken ervoor knalden we er samen nog 50 kilometer uit langs de kust. De hele dag bikkelden we tegen een stormachtige wind, een striemende regen en een temperatuur vlak boven het vriespunt. Voor ons was dit geen probleem. We deden dit zo vaak dat we er onze hand/poot niet voor omdraaiden. Dat jaar kreeg Jura twee knie-operaties. De eerste was geen succes. En hoewel de tweede operatie geslaagd was stond één ding vast. Die lange wandelingen, voor ons beiden zo belangrijk, zaten er niet meer in. Iets anders sloeg voor mij minstens net zo hard in. Jura is niet onverwoestbaar en er komt een dag dat ik zonder haar verder moet. Voor mij werd het tijd om dat onder ogen te zien.

Memento Mori

Veel mensen hebben spijt dat ze lang niet alles uit het leven hebben gehaald

– Bronnie Ware

We moeten niet vergeten dat we kwetsbaar zijn en dat we niet het eeuwige leven hebben. In de Romeinse tijd, tijdens militaire parades, liep er achter iedere generaal een slaaf. Deze fluisterde dan in het oor van de generaal dat hij slechts een mens was. Niet onoverwinnelijk, niet onsterfelijk, niet goddelijk. Dit werd later bekend als Memento Mori, gedenk te sterven. Vergelijkbare ideeen zijn terug te vinden in iedere religie en vele filosofien. Dit klinkt misschien luguber maar dat is het niet. Memento Mori voorkomt namelijk dat we naast onze schoenen lopen. Het herinnert ons ook dat wanneer we iets willen in het leven we niet moeten wachten. Bronnie Ware schreef er een heel boek over met de titel “Als ik het leven over mocht doen”. Daarin vertellen mensen die op sterven liggen waar ze spijt van hebben, van de dingen die ze niet hebben gedaan in het leven of veel meer hadden moeten doen. En veel mensen hebben spijt dat ze lang niet alles uit het leven hebben gehaald. Dat ze te veel tijd kwijt zijn geweest aan onzin en daardoor niet van het leven hebben genoten als mogelijk was. Juist het feit dat ik me er bewust van ben dat Jura niet het eeuwige leven heeft maakt me nog gemotiveerder om alles te maken van het nu.

Jura
Altijd op avontuur

Wanneer is het genoeg?

Nu drie jaar verder is Jura minstens net zo gelukkig. Vooral omdat we in een rustigere omgeving zijn gaan wonen met bos om de hoek. Afgezien van de slechte dagen kan ze gemakkelijk tien, vijftien kilometer lopen. Misschien niet iedere dag en onder alle omstandigheden maar veel beter dan ik had mogen hopen. Ik heb gelukkig alle tijd gehad om na te denken over het moment dat altijd een keer zal komen. Mijn idee is dat, hoe emotioneel de situatie ook is, ik mij niet moet laten leiden door empathie. Dat heeft waarschijnlijk wel wat uitleg nodig.

Tegen empathie

“Empathie is meevoelen met een ander. Compassie is voelen voor een ander.”

– Rutger Bregman

In zijn boek “Against Empathy – The Case for Rational Compassion” haalt professor Paul Bloom uit naar alle politici, wetenschappers en activisten die constant hameren op meer empathie. Empathie zo zegt hij, heeft vaak een slechte invloed op ons beoordelingsvermogen en veroorzaakt zelfs vaak nodeloos kwaad of lijden. Hij pleit zelf voor ‘rationele compassie.’ Rutger Bregman beschrijft in legt het verschil tussen rationele compassie en empathie uit in zijn nieuwe boek “De Meeste Mensen Deugen”: “Empathie is meevoelen met een ander. Compassie is voelen voor een ander.”

Compassie is beheerster, afstandelijker en constructiever dan empathie. Het laat je niet delen in het lijden van de ander, maar helpt je wel diens leed te zien. En belangrijker nog: het helpt je om in actie te komen.

In tegenstelling tot empathie kost compassie geen energie maar geeft het energie. Want zeg nu zelf: als een kind bang is voor het donker wil je als ouder niet in een hoekje van de kamer meehuilen (empathie). Nee, je wilt troosten en geruststellen (compassie).

Natuurlijk is empathie hartstikke belangrijk. Wat is een relatie nou eenmaal waard wanneer je je niet inleeft in het leven van je beste maatje? Dat neemt niet weg dat beslissingen die alleen gebasseerd zijn op empathie vaak slechte beslissingen zijn. Mijn rubberen ruggegraat is al zo vaak een slechte raadgever geweest. De talloze keren dat ik “ja” heb gezegd omdat Jura iets zo graag wilde. Als het om Jura gaat is mijn ruggegraat niet eens van rubber maar van nat papier. En Jura hanteert een schaar om ‘m te bewerken. Maar daarom is ze wel vaak over haar grenzen gegaan. Ellende dat ik had kunnen en moeten voorkomen. Nu is een pijnlijke knie door te veel inspanning één ding. Nodeloos lijden aan het einde van een leven is een heel ander verhaal.

Jura
Zwaartekracht? Nooit van gehoord!

HHHHHMM

Nee bovenstaande titel is geen tikfout. HHHHHMM staat voor: Hurt, Hunger, Hydration, Hygiene, Happiness, Mobility and More good days than bad days. Het is een schaal ontwikkeld door Dr. Alice Villalobos, dierenarts en onderzoekster op het gebied van mens-hond-relaties. Ik heb een link onderaan dit artikel geplaatst naar de volledige uitleg van de HHHHHMM-schaal. Het werkt als volgt. Per onderdeel (hurt, hunger etc.) geef je een score van 1-10, waarbij 1 heel slecht en 10 heel goed is. Scoort de hond in totaal lager dan 35 dan is het verstandig om over het einde na te gaan denken.

Het grote voorbeel van deze schaal is dat je naar het totaalplaatje kijkt. Niet slechts een zoeklicht gericht op één van de onderdelen. Wanneer je hond pijn heeft raakt je dat. Soms zo erg dat je alle andere facetten van het leven (blijdschap bijvoorbeeld) misschien over het hoofd ziet, of minder zwaar laat wegen dan je eigenlijk zou moeten.

Natuurlijk is deze schaal niet perfect. Wanneer je hond alleen maar pijn heeft en nog redelijk scoort op andere onderdelen doet de grens van 35 punten er niet meer echt toe. Dat is ook niet het doel van de schaal. Het doel is dat wat afstand neemt om alle facetten van wat een waardig hondenleven inhoudt te overzien.

Mooi oud worden

Tot slot

Ik hoop dat wanneer het zo ver is, ik kan zeggen dat we samen alles uit het leven hebben gehaald. Dat ik de wijsheid in pacht heb om de beste beslissing te maken. Tot die tijd hoop ik op nog talloze avonturen, op vele uren samen snurken op de bank, scheten laten onder de dekens, en nog meer gedeelde maaltijden.

“As a well spent day brings happy sleep, so life well used brings happy death.” — Leonardo DaVinci


Bronnen en links

  1. Paul Bloom – “Against Empathy – The Case for Rational Compassion”
  2. Bronnie Ware – “Als ik het leven over mocht doen”
  3. Rutger Bregman – De Meeste Mensen Deugen
  4. Alice Villalobos – Pawspice — Quality of Life Scale

noot

De standpunten en meningen in bovenstaand artikel zijn van mij persoonlijk. Ze vertegenwoordigen geen officieel standpunt van Cbdoggy of welke organisatie dan ook. Ze zijn niet bedoeld als medisch advies.