Brandhaar

Dikwijls staat de roos dichtbij de netel

– Ovidius (43 v. Chr – 18 – na Chr)

Ik vraag me af waarom ik in hemelsnaam een korte broek aan heb gedaan wanneer ik door een veld vol brandnetels loop. Lazar blijft wijselijk op het pad staan, maar Mahru heeft de memo dat brandnetels pijn doen blijkbaar nooit ontvangen. Ze loopt achteloos door de netels alsof het een kort gemaaid gazonnetje is. Ik hou niet van gazonnetjes en Mahru duidelijk ook niet. Natuur moet steekt, krast, zoemt en leeft. Misschien is het ook wel haar dikke vacht en het eelt onder haar poten die het onmogelijk maken voor de brandharen, de kleine weerhaakjes met mierenzuur, om ook maar enig effect te hebben.

Mahru heeft geen last van bramen, brandnetels en zelfs muggen komen regelmatig zo vast te zitten in haar vacht dat ze een verstikkingsdood sterven.


Mijn benen daarentegen staan tot aan m’n dijen in de fik. Ik vloek en tier binnensmonds maar moet ergens ook wel om mezelf lachen. Want ieder jaar maak ik twee keer dezelfde fout. De eerste keer bij het plukken van de bloesem, de tweede keer bij het plukken van de bessen. Ik heb vlierbloesem nodig voor m’n eigen gemberbier, en waar vlier groeit daar vind je ook brandnetels. Uiteindelijk valt het allemaal wel mee, een aanzienlijk deel blijkt dovenetel te zijn. Deze prikt niet en is ondanks zijn naam niet eens familie van de brandnetel, hij doet alleen alsof.

Dovenetels zijn vooral gemakkelijk te herkennen aan hun bloemen.

Brandnetels produceren allerlei zuren waaronder mierenzuur, en histamine wat bij ons een allergische reactie veroorzaakt. Dit is een verdedigingsmechanisme van de plant. De meeste dieren en mensen mijden de plant na een aanvaring, of ze doen tenminste een lange broek aan. Zo kan de brandnetel zich voortplanten zonder bang te zijn om gegeten te worden door alles wat voorbijkomt.

Dovenetels zijn lipbloemigen terwijl brandnetels smalle lange trossen hebben.

Mimicry van Bates

De dovenetel laat de brandnetel het werk doen. De productie van die zuren kost de plant natuurlijk energie, en door er gevaarlijk uit te zien als de brandnetel en er ook nog eens schaamteloos tussendoor te groeien, profiteert de dovenetel dus. Dit wordt ook wel ‘mimicry van Bates’ genoemd. Een plant of dier lijkt sterk op een giftig of gevaarlijke andere soort. Wat nog erger is, de dovenetel wordt verkocht in tuincentra terwijl de brandnetel bestreden wordt. Luiheid wordt gewoon beloond!

Dovenetels vind je in het paars, wit en fel geel

De brandnetel verdient meer respect

De brandnetel krijgt gewoon niet het respect dat hij zou moeten krijgen. Heb je brandnetels in de tuin, dan is dit waarschijnlijk de gezondste plant van allemaal. Hij zit namelijk bomvol voedingsstoffen en bevat 40% eiwit. Van de vezels kunnen allerlei producten zoals touwen en textiel worden gemaakt. Je kunt gier maken van brandnetels, ideaal voor je moestuin. Tot slot is brandnetel een zogenaamde waardplant. Hij is essentieel voor vlinders als de Dagpauwoog en de Kleine Vos. En m’n gemberbiertje, die smaakt gewoon net even beter als ik er voor heb moeten lijden.

Dagpauwoog op een aangevreten brandnetel. Foto van midden-zomer vorig jaar. In die periode zijn rupsen van deze vlinder overal te vinden