Een kort lijntje

Honden hebben het recht om keuzes en controle uit te oefenen op hun leven. Er is moed, aandacht en energie nodig om een hond vrijheid te geven. Daarnaast, niet alles dat er toe doet kun je controleren, en niet alles wat je kunt controleren doet er toe.

Vertrouwen

“The best way to find out if you can trust somebody is to trust them.”

― Ernest Hemingway

Op een koude wintermorgen zes jaar geleden stapten Jura en ik de deur uit om even een flink stuk te gaan hardlopen. De route was eenvoudig genoeg, er was alleen geen verlichting. Zonder Jura zou ik over takken struikelen of in het kanaal verzuipen. Het feit dat je dit leest betekent dat dit niet gebeurd is. De oplossing was namelijk net zo eenvoudig als de route. Jura vertrouwen en de controle uit handen geven.

Niet alles dat er toe doet kun je controleren, en niet alles wat je kunt controleren doet er toe. Neem nou de smartphone. Ik zie mensen met hun hond wandelen en ondertussen controleren ze constant of ze appjes, likes, mails of weet ik het hebben. Nemen deze mensen echt zelf de beslissing om 200 keer per dag (dat is geen overdrijving maar het gemiddelde!) hun telefoon te pakken? Gustavo Rozetti schrijft in een artikel op de Liberationist:

“Wanting to control is the same as wanting to be controlled. We become depended on what we want to dominate – we end up being wrapped around its finger.”

Een hond aan een kort lijntje houden, letterlijk en figuurlijk, is daar ook een voorbeeld van. Ik oefen in dat geval constant controle uit over m’n hond, maar ik word er evenzogoed door bestuurd. De vrijheid wordt aan beide kanten van de lijn ernstig beperkt. Soms kan het niet anders. Maar als het even kan geef ik m’n honden en daarmee mezelf de vrijheid. Iemand die z’n hond vooral wil domineren en controleren is niet stoer, maar een bangerik. Je toont veel meer moed door je hond te vertrouwen.

Control Freaks en Worry Warts

“Freedom is the only worthy goal in life. It is won by disregarding things that lie beyond our control.”

– Epictetus

Er zijn grofweg twee categorieën van mensen die te veel willen beheersen. Control Freaks en Worry Warts. Control Freaks hebben een meer dan gemiddelde behoefte aan controle. Ze geloven dat, als ze controle kunnen krijgen over externe gebeurtenissen (of andere mensen), ze kunnen voorkomen dat er slechte dingen met hen gebeuren. Worry Warts maken zich daarentegen te veel zorgen over alles – van natuurlijke ziekten tot willekeurige problemen. Ze gaan altijd uit van het worst-case-scenario, ook al is dit totaal niet realistisch. In zekere zin zijn de twee niet zo verschillend. Ze komen voort uit dezelfde onzekerheid en angst. Controle is een afweermechanisme. We zijn bang voor mogelijke negatieve gevolgen. Echter, door alles en iedereen proberen te beheersen worden we nare mensen, voor de mensen om ons heen, voor onze honden maar ook voor onszelf.

Ik zie regelmatig hondenbaasjes die, zeker in de omgeving van andere baasjes hun hond strak aan de lijn houden en constant commando’s naar hun hond blaffen. Persoonlijk zie ik dit als een signaal van een gebrek aan moed. Deze mensen zijn namelijk bang om de echte beslissingen te nemen, maar meer nog, bang om veroordeeld te worden door anderen. Ze voeren een toneelstukje op voor iedereen die kijkt in plaats van dat ze daadwerkelijk met hun hond bezig zijn.

Wat wij van de fouten van rechters kunnen leren

James Clear haalt in zijn boek ‘Atomic Habits’ het bekende onderzoek naar de beslissingen van rechters in Israel naar voren. De onderzoekers keken naar: ‘het effect van externe factoren op uitspraken in 1100 zaken met betrekking tot voorwaardelijke vrijlating’. Dat is een flinke mondvol.

Nu kun je verwachten dat de rechters worden beïnvloed door factoren zoals het soort misdrijf dat is gepleegd of de specifieke wetten die werden overtreden. Niets bleek minder waar. De grootste factor op de uitspraak van de rechter bleek: het tijdstip van de dag.

Het maakte niet uit wat de misdaad was – moord, verkrachting, diefstal, verduistering – een crimineel kreeg veel meer kans om een gunstig beslissing te horen als hun voorwaardelijke hoorzitting was gepland in de ochtend (of onmiddellijk na de pauze) dan als het was gepland aan het einde van een lange sessie. Kortom, hoe meer beslissingen een rechter nam, hoe groter de kans dat hij koos om de vrijheid te beperken.

Ben ik dan de rechter en mijn honden mijn gevangenen? Honderzoeker Mark Bekoff stelt in een artikel op Psychology Today dat dit inderdaad het geval is.

“Captive means you lack the ability to choose what you do, who you see, who and what you smell, and what and when you eat. It means, at times, being forced to do certain tasks others ask of you”

– Mark Bekoff

Ik bepaal al zo ongelooflijk veel voor m’n honden. Wat ze eten, wanneer ze uit gaan etc. Wanneer ik dan ook nog beslissingsmoe ben door allerlei randzaken, is het niet ondenkbaar dat ik ze, net als de zojuist genoemde rechters, minder ruimte geef. Bijvoorbeeld door korter te lopen, alleen op de paden te lopen, alleen aangelijnd te lopen, streng te zijn op zaken waar ik anders ook niet streng op zou regeren.

Honden hebben het recht om keuzes te maken

Om nog even terug te komen op die rechters. We zien onszelf gelukkig niet als rechter en onze hond niet als gevangene. Maar toch… In Unleash Your Dog beschrijft Bekoff zijn eigen onderzoek in een hondenpark waarbij hij 300 gevallen waar een mens tegen een hond praat onderzocht. In 83% van de gevallen ging het om een commando om ergens mee te stoppen. Van de 17% dat niet negatief was, was slechts 6% (dat is 1% van het totaal!) een compliment. Misschien zien we onszelf niet als rechter, maar veel van ons gedragen zich blijkbaar wel als die overspannen rechter.

En als we het toch over rechters hebben. In hetzelfde boek somt Bekoff de rechten van dieren op. Naast de vijf wettelijk vastegelegde rechten zoals recht om vrij te zijn van honger en dorst noemt hij nog vijf. Één daarvan is het recht om keuzes te maken en controle uit te oefenen. Ik denk dat het hele boek samengevat kan worden met zijn advies:

“Geef honden de vrijheid om keuzes te maken en enige controle over hun leven uit te oefenen door deel te nemen aan activiteiten die ze leuk vinden.”

Fouten maken mag

Je hond vrijheid en controle geven is geen vorm van laksheid of slecht leiderschap. Het omgekeerde is waar, er is namelijk moed voor nodig . Allereerst moet ik vertrouwen hebben in m’n hond. Hij (of zij) moet de mogelijkheid krijgen om situaties zelf op te lossen en ik moet gepaste afstand bewaren. Ten tweede, ik moet vertrouwen in mezelf hebben. Ik heb geen lijntje in handen waar ik een flinke ruk aan kan geven (daar hou ik sowieso niet van). Mocht er onverhoopt toch een onverwachte situatie ontstaan dan komt het neer op mijn vermogen om goede beslissingen te nemen. Soms vergt dat flink wat creativiteit en in sommige gevallen wat fysiek ongemak.

Door de jaren heen ben ik door sloten gegaan, heb ik vastgezeten in braambosjes, ben ik in de blubber gevallen en één keer ben ik in m’n hand gebeten. Nu zou ik niet een hondaggressieve pitbull maar even los moet laten bij die blaffende chihuahua, of denk ik dat het een goed idee is om een jachthond tussen de kippen op de kinderboerderij te zetten. Er bestaat ook zoiets als gezond verstand.

Echter, wanneer ik de honden vrijheid geeft om keuzes te maken, om controle uit te oefenen, dan hebben ze ook de vrijheid om fouten te maken. Soms betekent het ook dat ik een inschattingsfout maak. Ook dan moet ik er vanuit gaan dat ik die kan herstellen. En laten we eerlijk zijn, de meeste avonturen beginnen met een kleine inschattingsfout.

Om de grote filosoof Bob Ross te citeren:

 “We don’t make mistakes only happy little accidents”

– Bob Ross

Teamspeler of tiran?

Maar wat zijn nou die activiteiten waar Mark Bekoff over spreekt? Zelf geeft hij geen specifieke voorbeelden. Dat is logisch aangezien wat de voor de ene hond een paradijs is, is voor de andere hel op aarde. De beste activiteiten zijn denk die waar een hond voor kiest, zónder dat daar per se een belonging tegenover staat. Gedrag belonen is immers ook controle uitoefenen. Het is hoe je het ook wendt of keert een vorm van manipulatie. Ook mag straf geen rol spelen. Een hond zou niet uit angst voor de gevolgen iets moeten doen maar er zelf voor moeten kiezen.

En dus sta ik hier, zes jaar later, in een pikdonker bos. Jura neemt het voortouw en leidt me om de diepe plassen en over de voor mij onzichtbare paden. Ze komt in een vossenspoor maar waar overdag m’n schouder uit de kom had getrokken, blaft ze nu alleen zonder aan de lijn te trekken. Het is een stuk lastiger om je baas door een bos te leiden dan over een fietspad langs een kanaal. Maar we hebben tijd gehad om te oefenen. Jura gaat helemaal op in de taak om dat hulpeloze geval zonder al te veel kleerscheuren door het bos te leiden. Wanneer het dan eindelijk licht wordt klik ik haar los en lopen we over de velden naar het volgende bos. Op de T-splitsing wacht Jura op me. Wanneer ze zo op me wacht wordt ik me er van bewust dat deze kleine handeling meer betekent dan alle commando’s en alle truucjes bij elkaar. Ik wil rechtsaf naar huis afslaan, maar Jura geeft aan dat ze vandaag een rondje extra wil lopen. En ik vind het prima.

“What really matters is helping others win, too, even if it means slowing down and changing our course now and then.”

Fred Rogers / Mr Rogers

The early bird catches the worm

Bronnen en Links

Boeken

James Clear – Atomic Habits: An Easy and Proven Way to Build Good Habits and Break Bad Ones

Ryan Holiday – Stillness is the Key

Mark Bekoff en Jessica Pierce – Unleashing Your Dog: A Field Guide to Giving Your Canine Companion the Best Life Possible

Artikelen

Control Less, Trust More — Gustavo Razzetti

How Willpower Works: Decision Fatigue and How to Avoid Bad Choices — James Clear

Leave a Comment